HISTORIA

Prace organizacyjne w zakresie zbieractwa i kolekcjonerstwa w Kościerzynie, rozpoczęły się już w latach 60. XX w.

Lata 60. XX w.
Zainteresowanie zbieractwem i kolekcjonerstwem oraz ekspozycją zgromadzonych obiektów dotyczących Kościerzyny i ziemi kościerskiej związane jest ściśle z osobą dra Jerzego Knyby, etnografa i nauczyciela historii w kościerskim liceum ogólnokształcącym.

Z jego to inicjatywy w roku 1963 powstały w tejże szkole dwie izby: Izba Regionalna, w której zgromadzono przede wszystkim zabytki z zakresu kaszubskiej kultury materialnej oraz Izba Pamięci Narodowej z pamiątkami o treści związanej z walką  o polskość i tożsamość regionalną społeczności ziemi kościerskiej, a także przedmiotami, dokumentami, fotografiami związanymi z  przeszłością Kościerzyny i okolic. Istnienie Izb, Regionalnej i Pamięci Narodowej oraz utworzonych przy nich kółek zainteresowań stało się dla młodzieży szkolnej LO źródłem szerszego zamiłowania do historii i kultury kaszubskiej. Izby były odwiedzane jednak nie tylko przez dzieci i młodzież szkolną, gdyż udostępniono je do zwiedzania wszystkim zainteresowanym. Zaczątkiem przyszłej stałej ekspozycji było urządzenie w 1965 roku, Izby Regionalnej mieszczącą się w ówczesnym Powiatowym Domu Kultury w Kościerzynie. Była to pierwsza tego typu placówka kulturalna w województwie gdańskim utworzona z zamiarem popularyzacji kultury kaszubskiej szczególnie dla turystów spoza regionu. Znalazły się w niej pamiątki archeologiczne, zabytki kaszubskiej kultury materialnej, takie jak meble, sprzęty domowe, instrumenty muzyczne, narzędzia codziennego użytku, plecionki, rzeźby, hafty, stroje kaszubskie, informacje o budownictwie regionalnym. Ciekawostką była możliwość odsłuchania przez zwiedzających nagranych na taśmę magnetofonową starych gawęd ludowych i pieśni kaszubskich.

Lata 70. XX w.
Z okazji 25-lecia powojennej historii Kościerzyny, w 1970 roku zorganizowana została w Kościerzynie kolejna wystawa pod nazwą „Dzieje Kościerzyny”.

Przedstawiała ona rys dziejowy samego miasta i ziemi kościerskiej a w jej zakres weszły między innymi dzieje prehistoryczne związane z kulturą wschodniopomorską na tym terenie, dzieje z okresu średniowiecza związane z historią „Ziemi Pirsna”, historia osadnictwa w różnych okresach dziejów, począwszy od wczesnego średniowiecza po czasy współczesne. Ukazywała także dzieje gospodarcze i społeczne, kulturę i oświatę oraz burzliwe losy Kościerzyny i okolic w XX wieku.

Lata 90. XX w.
W latach 1991-1992 gromadzone przez wiele lat w kościerskim LO zbiory zostały za zgodą dyrekcji szkoły przeniesione do pomieszczeń Kościerskiego Domu Kultury przy ulicy Długiej, gdzie utworzyły stalą wystawę pod nazwą: „Ekspozycja Muzealna Kościerzyna i Ziemia Kościerska”.

Została ona otwarta w czerwcu 1992 roku i w pewnej mierze była spełnieniem marzenia Jerzego Knyby o powołaniu do życia w Kościerzynie muzeum z prawdziwego zdarzenia. Niewielka jednak powierzchnia sal KDK przeznaczonych na ekspozycję zbiorów (70 m2) była niewystarczająca by pomieścić wszystkie wartościowe zbiory i dobrze je wyeksponować, dlatego podjęto usilne starania w celu przeniesienia jej do lepszego i bardziej adekwatnego miejsca jakim byłby kościerski ratusz, wymagający w tym czasie kapitalnego remontu. W latach 1995-2000 za sprawą władz miasta oraz przy wsparciu „Fundacji Wspierania Renowacji Ratusza w Kościerzynie i Urządzenia w Nim Muzeum” dokonano pod nadzorem Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków gruntownej renowacji obiektu ratusza, najstarszego istniejącego w Kościerzynie budynku użyteczności publicznej pochodzącego z 1843 roku, który to warto podkreślić, został  z dniem 20 lutego 1998 r. wpisany do rejestru zabytków.

Lata 1995-2006
W latach 1995-2000 za sprawą władz miasta oraz przy wsparciu „Fundacji Wspierania Renowacji Ratusza w Kościerzynie i Urządzenia w Nim Muzeum” dokonano pod nadzorem Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków gruntownej renowacji obiektu ratusza, najstarszego istniejącego w Kościerzynie budynku użyteczności publicznej pochodzącego z 1843 roku, który to warto podkreślić, został  z dniem 20 lutego 1998 r. wpisany do rejestru zabytków.

W odrestaurowanym budynku dla potrzeb muzeum przeznaczono pierwsze i drugie piętro o łącznej powierzchni 297 m2. Od stycznia do końca sierpnia 2000 roku trwało przenoszenie zbiorów i urządzanie ekspozycji muzealnej w nowych pomieszczeniach ratusza. Do ekspozycji znajdującej się wcześniej w KDK dodatkowo dołączono dział przyrodniczy – fauna ziemi kościerskiej. Uroczyste otwarcie ekspozycji muzealnej nastąpiło jeszcze w trakcie przeprowadzki 17 lipca 2000 roku. Finał zbiegów o utworzenie instytucji muzealnej przypadł na rok 2006. Na początku tegoż roku Rada Miasta Kościerzyny jednogłośnie opowiedziała się za utworzeniem muzeum, którego formalne powołanie nastąpiło kilka miesięcy później, na mocy uchwały z dnia 27 października o powołaniu do życia Muzeum Ziemi Kościerskiej w Kościerzynie.

 

MUZEUM DZISIAJ

Muzeum rozpoczęło swoją działalność 2 kwietnia 2007 roku jako odrębna, samorządowa instytucja kultury, której dyrektorem został p. Krzysztof Jażdżewski. Przez rok 2007 działalność opierała się na wewnętrznej organizacji instytucji oraz przygotowywaniu wystaw czasowych i działalności wydawniczej, której efektem było wydanie pierwszego numeru Kościerskich Zeszytów Muzealnych oraz publikacji „Z dziejów Kurkowego Bractwa Strzeleckiego w Kościerzynie”.

Kolejnym etapem rozwoju kościerskiej placówki muzealnej i rozszerzenia jej działalności było przejęcie w kwietniu 2009 roku funkcjonującego od 1992 roku Skansenu – Parowozownia Kościerzyna i włączenie go jako oddział – Muzeum Kolejnictwa do struktur Muzeum Ziemi Kościerskiej.

W listopadzie 2010 roku Muzeum Ziemi Kościerskiej otworzyło kolejny, drugi już oddział – Muzeum Akordeonu. Jest to pierwsza w Polsce placówka poświecona wyłącznie temu jakże popularnemu na Kaszubach instrumentowi. W latach 2010-2013 mieściła się ona w budynku Kościerskiego Domu Kultury, a obecnie od stycznia 2014 swą siedzibę ma na parterze kościerskiego ratusza.

W dniu 21.04.2012 roku Muzeum Ziemi Kościerskiej w Kościerzynie po pięciu latach swej działalności doczekało się patrona. W tym dniu odbyło się uroczyste nadanie naszej placówce muzealnej imienia dr Jerzego Knyby – Honorowego Obywatela Miasta, działacza, społecznika, pedagoga i wychowawcy wielu pokoleń mieszkańców Kościerzyny, ale przede wszystkim historyka i etnografa oraz twórcy kościerskiego muzeum.

Muzeum Ziemi Kościerskiej im dra Jerzego Knyby w Kościerzynie posiada stałą ekspozycję muzealną poświęconą głównie tematyce historii miasta i ziemi kościerskiej. Przybliża ona także postaci zasłużonych kaszubskich działaczy, pisarzy, malarzy oraz ich twórczość. Całość ekspozycji została podzielona na 3 działy:

1) Dział Historii i Kultury Ziemi Kościerskiej, gdzie umieszczono eksponaty i tablice obrazujące dzieje Kościerzyny i Ziemi Kościerskiej oraz kulturę zamieszkującej jej ludności. Ciekawym elementem ekspozycji są zgromadzone  i zaprezentowane znaleziska archeologiczne pochodzące z obszaru powiatu kościerskiego;

2) Dział Etnograficzny zawierający różnego rodzaju wytwory rękodzieła ludności kaszubskiej (meble, hafty, plecionkarstwo, rzeźby, naczynia) obrazujące życie codzienne Kaszubów w poprzednich stuleciach;

3) Dział Przyrodniczy, gdzie swoje miejsce znalazły eksponaty obrazujące faunę Ziemi Kościerskiej (obecnie dział ten znajduje się w depozycie w Leśnej Izbie Edukacyjnej  w Nadleśnictwie Kościerzyna, ul. M. Skłodowskiej-Curie 6).

RADA MUZEUM

nn

Krzysztof Przyklęk

Przewodniczący Rady Muzeum

nn

Benedykt Karczewski

Zastępca przewodniczącego Rady Muzeum

nn

Rafał Słomiński

Członek Rady Muzeum

tadeusz lipski

Tadeusz Lipski

Członek Rady Muzeum

nn

Roman Wojno

Członek Rady Muzeum